Strategische keuzes bereikbaarheid

De Kamer debatteerde op dinsdag 23 juni in commissieverband met minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) over Strategische keuzes bereikbaarheid. Lees hieronder de bijdrage van Chris Stoffer die hij namens de SGP tijdens het debat uitsprak.

De Duitse verkeersminister was messcherp: verkeersproblemen door verwaarloosde infrastructuur vormen een bedreiging voor de democratie.
Asfaltschade die niet gerepareerd kan worden, onverwachtse afsluiting van bruggen, aanlegprojecten die maar vooruitgeschoven worden… Mensen vragen zich af: functioneert de staat nog wel?

De koek moet groter
De bewindslieden gaan ontschotten en prioriteren. De noodzaak is duidelijk. Maar deze ontschotting is toch wel eenmalig, voor eenmalige herprioritering? Veiligheid moet voorop staan. Noodzakelijk onderhoud en renovatie mogen niet uitgesteld worden. Dat betekent wel dat bijvoorbeeld het Gemaal IJmuiden direct een miljardenhap uit de beschikbare koek neemt. Eerst en vooral benadrukt de SGP daarom: de koek moet echt groter. Er moet geld bij voor instandhouding. Maar ook projecten als knooppunt Hoevelaken, A2 Deil-Vught en A27 Houten-Hooipolder moeten er een keer van komen.

• Gaan de bewindslieden voor de korte termijn geld naar voren halen?

Voor de wat langere termijn zal minister Heinen echt in beweging moeten komen.
Ook moet gekeken worden naar alternatieve financiering. Denk aan het Duitse infrafonds. Het Mobiliteitsfonds zou een meer revolverend karakter kunnen krijgen, met medefinanciering vanuit grondwaardeontwikkeling. Pensioenfondsen kunnen mee investeren. Defensie heeft baat bij snelle versterking van het wegen- en spoornet. Denk aan realisatie van het Staphorster bod voor uitbreiding van de munitieopslag hier.

• Waarom zou Defensie dergelijke infra-investeringen tenminste niet kunnen voorfinancieren?

Zo zijn meer varianten denkbaar. Wil het kabinet de Algemene Rekenkamer vragen voor het komende MIRT-debat verschillende varianten in kaart te brengen, inclusief de betekenis voor projectfinanciering, MIRT-systematiek en wetgeving?
Nederland loopt nog verder vast als de koek niet groter wordt.

Prioritering
In de prioritering staat veiligheid voorop. Dan gaat het alleen om constructieve en waterveiligheid. In het afweegkader mis ik verkeersveiligheid. Dat kan toch niet?

• Hoe gaan de bewindslieden verkeersveiligheid meewegen?

Ik snap dat het economisch belang zwaar doortikt. Onderzoek leert dat bij gekozen grote projecten de baten regelmatig niet opwegen tegen de kosten, terwijl goed scorende projecten gepauzeerd zijn. Tegelijkertijd vraag ik me wel af hoe de bewindslieden de regionale bereikbaarheid wegen. Kijk naar de provincie Zeeland met haar eilandenstructuur. Je hebt niet zomaar een alternatief. Goede ontsluiting van zo’n gebied via bijvoorbeeld de Zeelandbrug is cruciaal. Je moet ook kijken naar de winst per geïnvesteerde euro, en niet per project. Veel kleine projecten kunnen de maatschappij meer opleveren dan één groot project.

• Hoe gaan de bewindslieden dit verdisconteren?

Zien de bewindslieden het belang van goederenvervoer over weg en spoor, met relatief lage maatschappelijke kosten ten opzichte van wegvervoer? Het bespaart wegkilometers. Tijdig onderhoud van bruggen en sluizen is dan wel cruciaal. Het aantal onverwachte storingen is veel te hoog.

• Hoe gaan de bewindslieden dit prioriteren?

Gaan zij sturen op een risicoscore, dus storingskans maal gevolgen van uitval?
Noodzakelijke aanpak van de Oranjesluizen is uitgesteld, maar de schakel is zo belangrijk dat we dit ons niet kunnen veroorloven.

Instandhouding
Noodzakelijk onderhoud aan asfalt wordt uitgesteld. Bruggen worden gesloten voor vrachtverkeer, terwijl onderzoek door budgettekort maanden of jaren uitgesteld wordt. Ik noem de bruggen over het Julianakanaal bij Roosteren en bij de Houtribdijk. Dat is niet acceptabel.

• Hoe creeërt de minister ruimte voor onvoorzien onderhoud?

Tijdig onderhoud bespaart dure ingrepen in de toekomst, net zoals kozijnen tijdig verf nodig hebben. Gaan de bewindslieden geld naar voren halen?

• Hoe gaan de bewindslieden er ook voor zorgen dat instandhoudingsbudget voor langere termijn geborgd is?

Er zijn innovatieve producten op de markt voor levensduurverlenging van asfalt.
Die dreigen over boord te vallen, omdat onderhoudspakketten niet aanbesteed worden. Dan is goedkoop echt duurkoop. Hoe wordt dit voorkomen?

Gemeenten en provincies
Ook provincies en gemeenten hebben exploderende instandhoudingsopgaven. Te vaak is zelfs de constructieve staat nauwelijks in beeld. Het is wachten tot het een keer fout gaat.

• Hoe worden mede-overheden ondersteund?

Overheden moeten samenwerken en het wiel niet opnieuw uitvinden. Goed voorbeeld is het Noord-Hollandse programma Samen Slimmer Vervangen en Renoveren, met zelfs een heuse Bruggenbrigade. Ook Rijkswaterstaat doet mee.

• Komt er een vergelijkbare aanpak in andere regio’s?

Werkzaamheden
De wegafsluitingen voor werkzaamheden gaan pijn doen. Zo dreigt een verkeersinfarct door opeenvolgende afsluiting van de Papendrechtsebrug en de Brienenoordbrug. Er moet eerder geschakeld worden tussen gemeenten en Rijkswaterstaat om dit in goede banen te leiden, inclusief meer budget hiervoor.
Hoe wordt dit meegenomen?

In het verlengde daarvan constateer ik dat veerponten en waterbussen regionaal een belangrijke rol spelen. De hoge kosten dreigen veel veerponten de das om te doen. Hoe gaan we dit voorkomen?

Maakbaarheid
Tot slot. De bouw komt handen tekort. Het aantal mbo-studenten in de grond, weg- en waterbouw is in tien jaar gehalveerd.Wat hebben de bewindslieden in petto voor jongeren die helpen om Nederland bereikbaar te houden?