Staat van de infrastructuur

“Als we Nederland veilig, leefbaar en bereikbaar willen houden en willen bijdragen aan de weerbaarheid van ons land, moet infrastructuur echt een hogere prioriteit krijgen. Het is aan de politiek om zich hierop te beraden en er besluitvorming aan te verbinden” Aldus niemand minder dan de directeur-generaal van Rijkswaterstaat in een alarmerende rapportage .

Financieel gat
Het instandhoudingstekort van 55 miljard euro richting 2038 is een onderschatting. Kosten voor klimaatbestendigheid zijn niet meegerekend.
De kwaliteit van het wegdek verslechterd. Tand-nokconstructies verouderen sneller dan verwacht. De HSL-kunstwerken en de zwakke schakels voor zware militaire transporten komen erbij. Het financiële gat wordt eerder groter dan kleiner. Hoe worden wij hier tijdig in meegenomen?

De politiek is nog horende doof. Er komt eenmalig 1,5 miljard extra voor prioritaire infraprojecten. Dat gaat snel op aan lopende projecten met tekorten. Daarnaast wordt structureel 500 miljoen extra geïnvesteerd in instandhouding en woningbouwontsluiting. Komt de prioriteit bij instandhouding? Hoe dan ook blijft het gat groot.

Uitstel gaat zich wreken. Onderhouds- en projectkosten lopen alleen maar op.
De Haringvlietbrug overeind houden kost miljoenen, terwijl vernieuwing toch een keer moet gebeuren. Het Gemaal IJmuiden moet vervangen worden, wil de Randstad droge voeten houden.

• Als prioriteren betekent dat de rekening in de toekomst explodeert, moeten we dan toch niet ook kijken naar het groter maken van de financiële taart?

Is het voor de langere termijn niet wijs om aan te sturen op een structurele koppeling van het instandhoudingsbudget aan het bbp?

Gemeenten en provincies
Decentrale overheden hebben hetzelfde probleem. Vervangingsinvesteringen zitten nauwelijks in de begroting. Wegenonderhoud is een politieke sluitpost.

• Gaan het Gemeente- en Provinciefonds meebewegen met de opgaven?

Gevolgen apparaatstaakstelling
De apparaatstaakstelling treft de uitvoering, aldus de bewindslieden. Dat wringt met verhoging van de maakbaarheid.

• Moet Rijkswaterstaat niet op volle sterkte blijven?

Voorspelbare orderstroom
Voor maakbaarheid en kostenefficiëntie is een stabiele en voorspelbare orderstroom cruciaal. Daarvoor heb je standaardisering nodig, uniforme datasets op basis waarvan keuzes gemaakt kunnen worden, portfolio- en lange termijn onderhoudscontracten waarbij afspraken ook waargemaakt kunnen worden. Hoe gaan de bewindslieden en Rijkswaterstaat dit oppakken en de samenwerking met de aannemerij versterken? Wordt gestuurd op raamwerkovereenkomsten?

Prioriteitsstelling
Over de noodzakelijke prioriteitsstelling is veel te zeggen. Het gaat om de veiligheid. Het gaat om het belang van verbindingen voor ontsluiting van gebieden, zoals de Zeeuwse eilanden, en voor goederenvervoer. Ik noem bijvoorbeeld de binnenvaart. Van de veertig meest gebruikte sluizen waren er afgelopen jaar maar zeven zonder storingen en stremmingen. Een schipper kan niet zomaar omvaren. Wordt geprioriteerd op basis van de operationele en economische impact voor de binnenvaart?

• Wil de minister richting het Commissiedebat Strategische keuzes bereikbaarheid een paar varianten voorleggen?

Wat zou er gebeuren als je bijvoorbeeld prioriteit op veiligheid, op bereikbaarheid van gebieden, of op economische impact? Dat voorkomt een Poolse landdag.

Penny wise, pound foolish

• Hoe wordt voorkomen dat projecten zo uitgeknepen worden dat kortzichtige keuzes gemaakt worden? 

We kregen bijvoorbeeld het signaal dat bij vernieuwing van beweegbare bruggen steeds vaker gekozen wordt voor een vaste brug, een groot risico voor de scheepvaart. Snijden we onszelf zo niet in de vingers? Bij de N3 had de maandenlange wegafsluiting gebruikt kunnen worden om tegelijk, kostentechnisch voordelig, een brugboog te vervangen, maar die flexibiliteit ontbrak. Om niet meer te noemen: als bij vervanging van de toplaag van een wegdek een zwakke onderlaag aangetroffen wordt, laten de kaders het niet toe om deze mee te pakken. Dan moet je later opnieuw aan de bak. Flexibiliteit bespaart kosten.

Beperken hinder
Werkzaamheden kunnen grote hinder opleveren. Voor maakbaarheid kan korte, maar hevige pijn door een wegafsluiting goed uitpakken. Goede afspraken met betrokken gemeenten zijn randvoorwaardelijk. Denk aan vernieuwing van de Haringvlietbrug, een levensader voor de Hoeksche Waard.

• Stuurt de minister dan aan op bestuurlijke samenwerkingsovereenkomsten?